(पछिल्लो समय सबैभन्दा बढी सुनिएको शब्द हो- समृद्धि । दलहरुले समृद्धिको सपना बाँडिरहेका छन् । संघीयतासँगै बनेका प्रदेश सरकारले समृद्ध प्रदेशको खाका कोर्ने बताइरहेका छन् । आखिर दलहरुले भन्ने गरेको र प्रदेश सरकारले बनाउने भनेको समृद्धि कसरी आउला ? सुनौं, प्रदेश ४ का मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङका कुरा, उनकै शब्दमा – सं)
प्रजातन्त्र, गणतन्त्र, लोकतन्त्रका लागि २००७ सालदेखि भर्खरसम्म हामी लड्यौँ । सबैले स्वीकारेको अबको सत्यचाहिँ अधिकार प्राप्तिको आन्दोलनको चरण, राजनीतिक क्रान्तिको चरणसमाप्त भएको छ ।
अबको आन्दोलन भनेको आर्थिक समृद्धिको हो । आर्थिक चरण परिवर्तन हुँदाखेरी देशमा थुप्रै संरचनागत परिवर्तन भएको थिएन । खाली व्यवस्था मात्र परिवर्तन भयोे । तर, हाम्रो मुलुकमा एकैचोटि व्यवस्था पनि परिवर्तन भयो र मुलुकको राजकीय ढाँचा पनि परिवर्तन भयो ।
अहिले हामी तीन तहको सरकार निमार्ण गर्दैछौँ । अहिले हामी जिरो ग्राउन्डमै छौँ । जिरो ग्राउण्डमा हुनुको एउटा फाइदा पनि छ । जे काम सुरु गर्छौँ हामी सुरुबाट गर्न सक्छौँ । राम्रो एवं इमान्दारपूर्वक गर्यौँ भने, क्षमताका साथ गर्यौँ भने, सबैको साझा सहमतिका आधारमा गर्यौँ भने राम्रो कामको थालनी राम्रैबाट हुन्छ ।
हामी अरु कसैले गरेको विरासत बोकेर हिँड्नुपरेको भए, कसैले कुरुप बनाएको चिजलाई सुधार्दै, मेकअप गर्दैगर्दै जानु परेको भए, हामीलाई साह्रै कठिन हुनेथ्यो होला आˆनो डिजाइनमा लैजानका लागि । त्यसकारण जिरो ग्राउण्डमा भएको सुविधा चैँ यहाँनेर छ ।
प्रदेश ४ को सरकार के गर्न चाहान्छ ? यो प्रदेशमा हामीले भन्या जस्तो आर्थिक समृद्धिको आधार भनेको एउटा जलस्रोत हो । एउटा पर्यटन क्षेत्र हो । अर्को कृषि भनेका छौँ । कहिले कहिले मैले चाहिँ सायद अलि बढी पनि भनेको हुन सकुँला । त्यो केन्द्रीय नेपाल सरकारको अधिकार क्षेत्रभित्र छ ।
हाम्रो प्रदेश खनिज र खनिज पदार्थले सम्पन्न प्रदेश पनि रहेछ । हामीसँग युरेनियम भएको पत्ता लागिसक्यो । कालिगण्डकी सुनकै खानी हो । तामाको खानी, सुनको खानी, फलामको खानीका साथै अरु थुप्रै चिज हाम्रो प्रदेशमा पत्ता लाग्या छ । त्यसलाई अन्वेषण, उत्खनन् र प्रयोग गर्न सकियो भने त्यहाँबाट धेरै रोयल्टी आउँछ ।
हाम्रो प्रदेशको समृद्धिमा त्यसको योगदान रहन्छ । यस विषयमा पनि छलफल गर्न जरुरी छ । त्यसलाई पनि बहसमा समावेश गर्नुपर्नेछ । उत्खनन सरकारले गर्न सकेको छैन । यो मुख्यमन्त्री त्यस्ता विद्वान विशेषज्ञको खोजीमा छ ।
वास्तविक तथ्यांकको खोजी
अस्ति एउटा तथ्यांकले भन्यो, ‘हाम्रो प्रदेशमा ९१ प्रतिशत जनताले धाराको पानी पिउँछन्, खाली ९ प्रतिशतले मात्रै कुवाको पानी पिउँछन् ।’
फेरि अस्ती भर्खरै भौतिक पूर्वाधारका सचिवले प्रस्तुत गरेको तथ्यांकले १४ प्रतिशतलाई चाहिँ धाराको पिउने पानीको अभाव छ भनेर देखायो । त्यही ५ प्रतिशत फरक भइहाल्यो । त्यसकारण हामीलाई खास तथ्यांकको जरुरी छ ।
त्यसले हाम्रो स्ट्राटेजी निर्माणका लागि सहयोग पुग्छ । तथ्यांकले हाम्रो लक्ष्य, उद्देश्य र हामी आज कहाँ छौँ भन्ने बुझ्न तथा नीति निर्माणमा सहयोग पुग्छ ।
हाम्रो कल्चर विकासका लागि बाधक छ । साउथ एसियाका नेताहरुको क्यारेक्टर भनेको आत्मसुरक्षा चाहाने क्यारेक्टर हो ।
४ नम्बर प्रदेशमा ७२ प्रतिशतले लेखपद गर्न जान्दछन् भने बाँकी २८ प्रतिशतलाई ५ वर्षभित्र साक्षर बनाउन सक्छौँ कि सक्दैनौँ ? मुख्यमन्त्रीले त भाषण गरिसक्यो ५ वर्षभित्र, मेरै कार्यकालमा साक्षार बनाउँछु ।
त्यसको लागि अहिलेदेखि नै नीति नियम वा पोलिसी निर्माण गर्नु पर्यो, त्यसैअनुरुप बजेट छुटाउनुपर्ने होला । कार्यान्वयनका विधिहरु तय गर्नुपर्ला होइन र ? त्यसकारण पनि हामीलाई सही तथ्यांक जरुरी छ ।
२ वर्षमा सबैको पहुँचमा बिजुली तथा खानेपानी
कतिले हो त हाम्रो प्रदेशमा साँच्चि नै बिजुली बाल्न नपाएको ? आजसम्म मैले पाएको तथ्यांकमा १५ प्रतिशतले टुकीको भरमा छन् भन्ने हो । त्यसो भए त्यो १५ प्रतिशत जनता कहाँकहाँ हुन् ? मुस्ताङमा हो कि ? मनाङको कुनै गाउँमा हो कि ? हामीले त्यहीअनुसार योजना बनाउनुपर्नेछ । त्यसका लागि २ वर्षमा हामीले सबै नागरिकको पहुँचमा बिजुली पुर्याउने रणनीति लिएका छौँ ।
हामीले २ वर्षभित्र सबै मान्छेलाई खानेपानी खुवाउने, सबै वस्तीमा पानीको धारा पुर्याउने, सबै घरघरमा बिजुली बत्ती पुर्याउने भनेका छौँ र त्यहीअनुसार प्लान गर्दै छौँ । तर, अहिले एउटा पनि नीति छैन । हामीले नै कानुनको प्रारम्भ गर्नुछ । त्यसकारण निजी क्षेत्रका साथीहरुसँग मेरो अनुरोध छ । लगानी क्षेत्रमा मात्र होइन । अरु थुप्रै क्षेत्रमासमेत आउन सक्ने नीति बनाउन तपाईंहरुले सहयोग गर्नुहोस् ।
सुरक्षा नीति, सांस्कृतिक नीति, सामाजिक नीति, पर्यटन नीति या जलस्रोत नीति सबै क्षेत्रमा नीति निर्माण गर्नुछ । मूल्य अधिकारमा नीति बनाउनु छ ।
पहिले हामीले प्रादेशिक राजधानी बनाउँदा निजी सहयोग गरिदिनुपर्यो । कुनचाहिँ नीति के फरक पर्छ, मलाई सुझाव चाहिन्छ ।
पाँच वर्षमा प्रदेशलाई उत्पादनशील बनाउने कसरी हो आइडिया दिनुस् । लगानी पनि निजी क्षेत्रले नै गर्ने हो । हामी साथमा छौँ । लगानीको वातावरण हामी बनाउँछौं ।
दक्ष जनशक्ति निर्माण गर्नुपर्यो भने त्यसको लागि पनि सल्लाह सुझाव दिनुहोस कहाँ के गर्नु पर्ने हो ? ५ वर्षभित्र ५ हजार मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन गर्ने पूर्वाधार निर्माण गरेर १० वर्षभित्र उत्पादन गर्न के गर्नुपर्ने हो, त्यसका लागि सुझाव दिनुुहोस् । लगानी गर्ने निजी क्षेत्रले हो, वातावरण हामीले बनाइदिन्छौँ ।
