काठमाडौं – काठमाडौं उपत्यकामा दुर्लभ बैकल टिल (Baikal Teal) चरा भेटिएको छ। ललितपुरको नागदहमा हालै प्रताप गुरुङ र गंगाराज सुनुवारले यस चरालाई क्यामेरामा कैद गरेका छन् । यो चरा पछिल्लो २० वर्षमा काठमाडौं उपत्यकामा भएको तेस्रो रेकर्ड हो।
यसअघि सन् २००४ मा डा. हेम सागर बरालको टोलीले तौदहामा भेटेका थिए भने सन् २००५ मा आरेंड भान राइजन्ले पनि तौदहमै अवलोकन गरेका थिए। पछिल्लो पटक नागदहमा पुनः देखिएपछि यस चराको उपस्थितिले चासो बढाएको छ।
बैकल टिलको जनसंख्या विश्वभर द्रुत गतिमा घट्दै गएको छ। यसको मुख्य कारण शिकार, विषाक्तता, र पर्यावरणीय प्रदूषण रहेको बताइन्छ। चीन र दक्षिण कोरियामा विषाक्त दाना प्रयोग गरेर मारिने तथा कृषि र औद्योगिक प्रदूषणका कारण यसको संख्यामा गिरावट आएको छ।
रूस, मंगोलिया, जापान, दक्षिण कोरिया, हङकङ र चीनका केही प्रान्तहरूमा बैकल टिल कानुनी रूपमा संरक्षित छ। साथै, दक्षिण कोरिया, रूस, र याकुतियाको रेड डाटा बुकमा सूचीबद्ध गरिएको छ। नेपालमा भने यो चरा निकै कम मात्रामा आउने गरेको पाइन्छ।
चराविज्ञहरूका अनुसार बैकल टिल नेपालमा अल्पकालीन पाहुना मात्रै हो। यसको पछिल्लो अवलोकनले काठमाडौं उपत्यकामा चराहरूको अध्ययन र संरक्षणलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ।
नेपालमा चरासम्बन्धी अनुसन्धान गर्दै आएका विज्ञहरूले नागदह र तौदह जस्ता क्षेत्रहरूमा निरन्तर अनुगमन आवश्यक रहेको बताएका छन्। साथै, जैविक विविधता संरक्षणका लागि स्थानीय समुदायलाई जागरूक बनाउनुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।
